Ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?

Ayıplı mal kavramı

Satın alınan malın sözleşmede kararlaştırılan veya objektif olarak beklenen özellikleri taşımaması ayıplı mal tartışmasını gündeme getirebilir. Teslim anındaki durum ve ispat önemlidir.

Seçimlik haklar

6502 sayılı Kanunda koşulları sağlandığında bedelin iadesi, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme gibi seçimlik haklar düzenlenir. Her uyuşmazlıkta aynı yol uygulanmaz.

Başvuru

Satıcı ile yapılan yazışmaları saklamak, servis raporunu almak ve 2026 yılı hakem heyeti sınırını kontrol etmek gerekir.

Kontrol

• Fatura ve teslim tarihi
• Ayıbın ne zaman ortaya çıktığı
• Servis raporları
• Talep edilen seçimlik hak

Kaynak ve güncellik

Kaynak, yazı yayıma hazırlanırken esas alınan resmî belge veya kurum sayfasıdır. Değişen parasal sınırlar ve usul hükümleri için işlem tarihindeki yürürlükteki mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.

Uygulamada kullanılabilecek ayrıntılı kontrol planı

Uyuşmazlığın değeri, başvuru yılı ve tüketici işlemine ilişkin deliller ayrı ayrı ele alınır. Fatura, ödeme dekontu, sözleşme ve yazışmalar tarih sırasına konduğunda iddianın kapsamı daha anlaşılır olur. Hakem heyeti yolunun uygun olup olmadığı güncel yıllık parasal sınıra göre incelenmelidir.

Bu konuda uygulama yapılmadan önce şu sorulara cevap verilmesi önerilir: Hangi taraf hangi talepte bulunuyor? İşlem ne zaman başlatıldı? Karar veya tebliğ hangi tarihte gerçekleşti? İlgili dönemde geçerli kanun ve tarife hangisi? Varsa hangi eksik belgelerin tamamlanması gerekiyor? Bu soruların tamamı tek dosya notunda toplanırsa daha sonra denetim kolaylaşır.

Örnek dosya değerlendirmesi

“Ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları nelerdir” başlıklı bir uyuşmazlıkta farklı tarihlerde alınan belge ve ödemeleri tek tutarda toplamak yerine ayrı kalemlerle kayıtlamak gerekir. Önce dayanak evrak, ardından zaman çizelgesi ve son olarak talep edilen işlem değerlendirilir. Dosyadaki bilgi eksikse neyin araştırılacağı açıkça yazılır. Böylece aynı işlemin tekrar yapılması veya yanlış sürenin başlatılması riski azaltılır.

Sık yapılan hatalar ve korunma yolları

Bir ürünün teslimden sonraki arızası ile hiç teslim edilmemesi aynı talep türü değildir. Tüketicinin karşı taraftan ne istediği başvurunun başında açık yazılmalı, alternatif istekler karıştırılmamalıdır.

Hesap aracının gösterdiği sayı ancak girdi olarak kullanılan tutar, tarih ve oranlar doğruysa anlamlıdır. Adliye bilgileri de kurumların hizmet binalarını veya santral numaralarını değiştirmesiyle güncelliğini yitirebilir. Bu nedenle her işlemde güncel resmî kaynakla son kontrol yapılması uygun olur.

Sık sorulan sorular

• Her uyuşmazlıkta tek yöntem geçerli midir? Hayır; işlem türü ve somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
• Güncel mevzuat kontrolü gerekir mi? Evet; mevzuat, uygulama ve parasal tarifeler değişebilir.
• Hesaplama veya örnek metin tek başına yeterli midir? Hayır; belgelere ve yetkili makamın değerlendirmesine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Son kontrol

Bu rehberin hazırlandığı tarihteki bilgilerden hareketle işlem yapmak yerine, dayanak maddeleri ve resmî kaynak bağlantılarını başvuru gününde yeniden kontrol edin.